تاريخ : شنبه هشتم اردیبهشت 1386 | 13:18 | نویسنده : مجتبي

«زندگي نامه استادشجريان»

به روايت خودشان

 

تولدم روز اول مهر ماه سال يکهزارو سيصد و نوزده خورشيدي در مشهد است در خانواده اي که پدر بزرگم (علي اکبر) صداي بسيار رسايي داشته و به زيبايي آواز مي خوانده است.او از مالکين بزرگ مشهد بود و از خواندن در جمع پرهيز داشته ، گاه براي دوستان سرشناسي که به ديدارش مي آمده اند مي خوانده است. پدرم مهدي از صداي پر طنين و رسا برخوردار بود و در جواني آواز خواندن را شروع مي کند ولي خيلي زود در محيط بسته و سنتي به قرائت قرآن رو آورده و تا آخر عمر بر همان عقيده باقي ماند و آواز را رها کرد و در قرائت قرآن جايگاه خاصي در مشهد پيدا نمود و شاگردان زيادي براي تلاوت قرآن قرآن تربيت کردکه از جمله خود اينجانب است

 

تمام وقت من از شش سالگي به خواندن قرآن با صداي خوش مي گذشت . در دوازده سالگي شهره ي خاص و عام بودم و در مجامع بزرگ مذهبي و يا سياسي آن موقع تلاوت اول برنامه با من بود.به علت توانايي در تلاوت قرآن با صداي خوش ، چشم و چراغ همه اعضاء و دانش آموزان مدرسه و مردم بودم. در سال چهارم دبيرستان بر خلاف خواسته ام به دانشسراي مقدماتي رفتم و راه معلمي پيش گرفتم و از بيست سالگي به معلمي در دهات خراسان پرداختم . يک سال بعد ازد.اج کردم با دختري که او هم معلم دبستان بود.همسرم خيلي با من همراه بود و با کمک او بر مشکلات مالي يک زندگي بسيار محقر پيروز شديم

 

از نوجواني براي فراگيري گوشه هاي آوازي به هر دري مي زدم و از هر کسي که شمه اي اطلاع داشت سئوال مي کردم. به ندرت دسترسي به راديو پيدا مي کردم تا موسيقي دلخواهم را بشنوم آن هم زمانش کوتاه بود و حاصلي نداشت ، تا اينکه در محيط شبانه روزي دانشسرا ميسر شد "برنامه گلها" و برنامه "ساز تنها" را بشنوم و تمريناتم را شروع کنم . کمي بعد دبير موسيقي مان آقاي جوان نيز راهنمايي و کمک کردند. بيشترين تمرينات سازنده در دوران معلمي در خارج شهر بود که فراغتي داشتم و اغلب به کوه و صحرا مي دم و تکنيک و متد را با سليقه ي خودم تجربه و تمرين مي کردم و صداهاي گوناگون و تحريرها و چهچه ها را دستور کار خود قرار داده بودم.دوستم همکلاسيم (ابولحسن کريمي) از ابتداي کار معلمي سنتوري با خود آورده بود که بنوازد ، ترغيب شده مضراب دستم بگيرم و ببينم مي شود زد ، بعد ديدم عجب کار مشکلي است تا دمدمه هاي صبح نشستم و ان قدر تمرين کردم تا توانستم آهنگي را دست و پا شکسته اجرا کنم و از آن به بعد سنتور شد يا غار من.

چندي بعد صداي سنتور جلال اخباري را از راديو مشهد شنيدم و خوشم امد ، پيدايش کردم و با هم دوست شديم . سازي مي زد و من هم مي خواندم و تمرينات آواز با ساز و فراگيري نت و نواختن صحيح سنتور را با ايشان شروع کردم.

 

همان ابتداي کار مه صداي سنتور مشقي ام بسيار بد بود به فکر افتادم که سنتوري بسازم. کمي نجاري مي دانستم با زير رو رو کردن تمامي کاروانسراها و چوب فروشي ها و با دادن يک انعام 5 تواني الوار پهن از چوب توت بيست ساله را پيدا کردمآن را مطابق اندازه ها بريدم . در ان زمان کسي در مشهد گوشي سنتور نمي فروخت ، مجبور شدم صد عدد ميخ نمره شش بخرم و آن ها را با سوهان دستي کوچک کنم. اين سنتور که دوازده خرکه بود ساخته شد و من با يک دلبستگي عجيب به اين ساز ، تمرينات سنتورم را بيشتر کردم. با اينکه براي اولين بار بود چنين کاري کرده بودم و در مورد پل گذاري سنتور تجربه و اطلاعي نداشتم ولي سنتور صداي دلنشيني داشت. غير از آن سنتور سنتورهاي ديگري ساخته يا در حال ساخت داشتم که کا پل گذاري را براي موزون تر کردن صداها تا به حال ادامه داده ام و خوشبختانه به نتايج قابل توجهي هم رسيده ام . در نظر دارم در آينده کتاب يا جزوه اي درباره ي تجارب کار پل گذاري هاي گوناگون که روي سنتورها کرده ام همراه با نتايج آن ها منتشر کنم تا در اين زمينه کار مفيدي انجام داده باشم

 

در سالهاي بعد از چهل با هنرمندان راديو خراسان آشنا شده بودم ولي حاضر به ضبط برنامه موسيقي نبودم . در راديو خراسان گاه اشعار عرفاني و مذهبي و گاهي تلاوت قرآن داشتم.

سال 1345 خوشيدي به اصرار دوستم ابوالحسن کريمي براي شرکت در امتحان شوراي موسيقي به اتفاق او به تهران رفتم. راهي براي نام نويسي و شرکت در امتحان پيدا کرديم. در اتاق شورا ميز کنفرانس بزرگي بود و حدود 12 تا 13 نفر اعضا شورا نشسته بود ، آقاي مشير همايون شهردار رييس شورا و آقايان حسنعلي ملاح ، علي تجويدي و مختاري و ديگران بودند. گفتند بيات ترک بخوان ! من هم از مايه بلند دو سه بيتي خواندم و در مايه ي بم فرود امدم . ضربي با يک شعر هم به درخواست آقاي ملاح خواندم.بعد اقاي تجويدي پرسيدند تصنيف هم مي خواني؟ چون تصنيف خواندن را دوست نداشتم و دون شان آواز خوان مي دانستم ، بسيار جدي گفتم ابدا.

جوابي که بعد از يکماه از نتجه امتحان به ما دادند اين بود که فعلا راديو بودجه ندارد که خواننده استخدام کند و فعلا راديو نياز به خواننده ندارد

 

سال بعد به وسيله آقاي دکتر شريف نژاد (که معاون راديو خراسان بود و بسيار به من لطف داشت) قرار گذاشتيم در تابستان که ايشان در تهران هستند من هم به تهران بروم . باايشان شبي به منزل آقاي حسين محبي (که اپراتور با سابقه راديو و برنامه ي گل ها بود) رفتيم و او که دوستي نزديکي با دکتر داشت فرداي آنروز مرا همراه با يک نوار که در " سه گاه " خوانه بودم به اقاي داود پيرنيا (مسئول و تهيه کننده ان زمان برنامه گلها ) معرفي کرد که همان معرفي راهگشاي ن به راديو ايران و و برنامه ي گلها که منظور اصلي ام بود گرديد.

با سپاس از دلسوزي هاي ابولحسن کريمي و محبت هاي دکتر شريف نژاد و يادي خوش از زنده ياد حسين محبي .

 

 سالشمار استاد شجريان

 1319

تولد اول مهر ماه در مشهد

 1324

آغاز خوانندگي هاي کودکانه در خلوت

 1326

ورود به سال اول پانزدهم بهمن در مشهد.

 1327

آموختن تلاوت قران در نزد پدر

 1328

شرکت در مجمع تلاوت قران در نه سالگي.

 1329

آغاز تلاوتهاي قران در ميتينگها و اجتماعات سياسي ان سالها . گذراندن سال چهارم مدرسه در دبستان فرخي.

1331

تلاوت قران براي اولين بار در راديو خراسان به دعوت رييس راديو.

1332

قبولي در امتحانات شم ابتدايي با عنوان شاگرد ممتاز در بين دانش اموزان مشهد.اغاز تحصيل در دبيرستان شاه رضا.

1334

شرکت در مسابقات فوتبال دبيرستانهاي مشهد.

1336

ورود به دانشسراي مقدماتي در مشهد.اشنايي با اقاي جوان اولين معلم موسيقي شجريان ( معلم سرود و موسيقي دردوران تحصيل در دانشسراي مقدماتي در مشهد).

1338

آغاز همکاري با راديو خراسان و اجراي اوازهاي بدون ساز و قراعت قران براي راديو به طور افتخاري.

1339

دريافت ديپلم دانشسراي مقدماتي و استخدامدر اموزش و پرورش و انتقال به بخش رادکان و تدريس در دبستان خواجه نظام الملک و اشنايي با سنتور.

1340

آشنايي با نت و فراگيري سنتور نزد اقاي جلال اخباري و شروع سنتور سازي و تحقيق براي بهتر کردن صداي سنتور . جشن عقد کنان در 21 مهر ماه با دوشيزه فرخنده گل افشان در شهر قوچان.

 1341

جشن عروسي در مشهد (در 20 مرداد ماه) و اغاز يک زندگي خانوادگي سي ساله با ايشان که حاصل ان سه دختر و يک پسر است.

1342

انتقال از بخش رادکان به روستاي شاه اباد مشهد به عنوان مدير دبستان شاه اباد. تولد راحله فرزند اول در 2 مهر ماه در مشهد. ساختن اولين سنتور خود با چوب توت.

1344

تولد دختر دوم افسانه در 28 ارديبهشت ماه در مشهد.(افسانه بعدها با پرويز مشکاتيان ازدواج ميکند).انتقال از شاه اباد به شهر مشهد و تدريس در کلاس ششم دبستان پهلوي از مهر ماه.شرکت در مسابقات واليبال معلما مشهد.

1345

انتقال از دبستان پهلوي به دبستان عبداللهيان مشهد و نظامت و معاونت دبتان مذکور.

1346

تدريس در دبستان هاي مشهد و انتقال در 25 اذر از مشهد به تهران.تدريس در دبيرستان صفوي . اغاز فعاليت با برنامه هاي راديو ايران. اشنايي با استاد احمد عبادي. راه يابي به کلاس درس اواز استاد اسماعيل مهرتاش و انجمن خوشنويسان نزد استاد بوذري.اشنايي با رضا ورزنده (استاد سنتور) در تابستان همين سال. اجرا و ضبط اولين برنامه ي در راديو ايران که با عنوان ((برگ سبز شماره ي 216 )) در شب جمعه 15 اذر ماه پخش شد.کار در راديو با نام مستعار ((سياوش بيدکاني)) تا سال 1350 خورشيدي و بعد در راديو و تلويزيون با نام خودش. اشنايي با اسماعيل مهرتاش در کلاس اواز ايشان.

1347

انتقال از اموزش و پرورش به وزارت منابع طبيعي . راه يابي به کلاس خط استاد حسن ميرخاني.

1348

تولد دختر سوم مژگان در 27 هرديبهشت ماه در تهران. تاسيس و شروع راديو اف-ام به طريقه  استريو فونيک و اجراي برنامه ي ((سه گاه)) به همراهي سه تار عبادي و تار مجد براي اولين بار به طريقه ي استريو . شرکت در جشن هنر شيرازبراي اولين بار. قبولي در امتحان خط (مرحله ي عالي) . راه يابي به کلاس خط استاد حسين ميرخاني.

1349

آغاز همکاري با برنامه هاي تلويزيون ملي ايران در برنامه ي ((هفت شهر عشق)) غيره. قبولي در امتحان خط (مرحله ي ممتازي) انجمن خوشنويسان وزارت فرهنگ و هر . سفر به برغان با استاد حسين مير خاني (خطاط) ابراهيم بوذري (استاد خط شجريان) خسرو زعيمي ( مدير عامل انجمن خوشنويسان)فرامرز پيل ارام(نقاش و استاد نقاشيخط شجريان).

 1350

آشناي با استاد فرامرز پايور و مشق سنتور نزد ايشان و اموزش رديف اوازي صبا نزد فرامرز پايور. اشنايي ئ همکاري با هوشنگ ابتهاج((ه . الف . سايه)در برنامه هاي (گل هاي تازه))راديو.

 1351

شروع تهيه ي برنامه هاي گلهاي تازه توسط هوشنگ ابتهاج در راديو و همکاري با او. اغاز فراگيري رديف هاي اوازي و تصانيف قديمي نزد استاد عبدالله دوامي.برگذاري کنسرتي در شمال ايران با منصور صهرمي و هنرمندان ديگر.ديدار و اشنايي با اقاي دوامي به وسيله ي فرامرز پايور.

1352

آشنايي با استاد نور علي برومند و فراگيري شيوه ي اوازي سيد حسن طاهر زاده نزد ايشان در مرکز خط ئ اشاعه ي موسيقي و اشنايي با هنر جويان مرکز: محمد رضا لطفيو ناصر فرهنگفرو حسين عليزاده و جلال ذوالفنون و گنجه اي و مقدسي و حدادي و ديگران.

1353

سفر براي کنسرت هاي هندو پاکستان و افغانستان با استاد احمد عبادي . سفر به چين و ژاپنن با احمد احرار و کريم فکور و حسين ملکو پرويز قاضي سعيد به عنوان ميهمانان ويژه براي گشايش پروازهايي به اين دو کشور.

1354

تولد همايون در 30 ارديبهشت ماه در تهران . ماموريت راديو و تلويزيون براي کنسرتهاي فروردين در ايالات مختلف امريکا.انتقال از وزارت منابع طبيعي (به عنوان مهمور خدمت)به راديو.قطع رابطه با مرکز اشاعه ي موسيقي و ادامه ي درس اواز در منزل استاد نورعلي برومند.

1355

شرکت در جشنواره ي توس (نيشابور)با فرامرز پايور , سايه, حسن ناهيد, رحمت الله بديعي, محمد اسماعيلي, عبدالوهاب شهيدي و هوشنگ ظريف.حضور در برنامه ي جشن هنر شيراز ( در حافظيه) با محمد رضا لطفي و فرهنگفر و اجراي برنامه ي ((راست پنجگاه)).کناره گيري رسمي و قطع رابطه ي کامل از راديو در اسفند ماه.اجراي اواز در صفحات رديف نوازي کانون پرورس فکري کودکان و نوجوانان . بهره گيري از محضر اقاي برومند (در منزل خود استاد) شيوه ي اواز مرحوم طاهر زاده (اخرين جلسه روز چهار شنبه 29 دي ماه).فوت رضا ورزنده(29 دي ماه) و نور علي برومند (30 دي ماه) . اغاز ضبط تصانيف قديمي با صداي عبدالله دوامي.

1356

اجراي برنامه ي ((نوا)) به همراهي محمد رضا لطفي و گروه شيدا در جشن هنر شيراز.اجراي موسيقي ((چهره به چهره)) و ((گلبانگ)) . کناره گيري از رايو به خاطر جو نامساعد. تاسيس شرکت دل اواز براي انتشار برنامه هاي خود.

1357

احراز مقام اول تلاوت قران سراسر کشور در مرداد ماه. اجراي بخشي از ((تلاوت قران)) .انتشار البوم ((گلبانگ))( دو نوار). همکاري در تاسيس کانون ((چاوش)) با هوشنگ ابتهاج و محمد رضا لطفي براي ادامه ي فعاليت هاي موسيقي در خارج از راديو تلويزيون(شجريان در انجا تدريس ميکرد).

1358

آشنايي با فيلسوف يگانه استاد غلامرضا دادبه( جانسوز) در منزل استاد خط مرتضي عبدالرسولي ئ اغاز فراگيريي و شناخت بايگاني هاي فرهنگ و نوا ,... فرهنگ پهلواني و جوانمردان , فرهنگ مادرنوايي .اجراي موسيقي ((خلوت گزيده)) .(( پيغام اهل راز)) ( شامل دو نوار : راز دل و انتظار دل).اخرين کنسرت ها با گروه پايوردر مهر ماه در تالار رودکي . کنسرت ماهور با محمد رضا لطفي و گروه شيدا در تالار رودکي و دانشکاه ملي در ابان ماه.

 1359

فوت استاد دوامي . اجراي موسيقي ((عشق داند)) ( در ابو عطا) اجراي موسيقي ((ساز قصه گو)) ( اواز سه گاه در انتشار مجدد, البوم پيغام اهل راز). انتشار نوار موسيقي ((پيغام اهل راز )) (شامل دو نوار : راز دل انتظار دل).

1361

اولين کنسرت در سفارت ايتاليا به همراهي پرويز مشکاتيان و ناصر فرهنگفر (آستان جانان) پس از سه سال کناره گيري از فعاليت هاي کنسرتي - اجراي موسيقي نوا (مرکب خواني) و سر عشق ( ماهور) و بيداد

1362

اجراي موسيقي ((همايون مثنوي)) با منصور صارمي. اجراي موسيقي ((چهار گاه)) (با فرهنگ شريف) و ديگر اواز ها در برنامه هاي خصوصي.

1364

اجراي موسيقي ((گنبد مينا ))و ((جان عشاق)). انتشار نوار موسيقي ((بيداد)).

1365

انتشار نوارهاي موسيقي (نوا)) ( مرکب خواني ),((سر عشق)) (ماهور) و ((استان جانان)). ضبط ده اواز به همراهي ويولن حبيب الله بديعي در مونيخ در منزل دکتر علي خادمي.

1366

آغاز کنسرت ها در اروپا پس از انقلاب و شروع همکاري با گروه عارف . اجراي موسيقي ((دود عود)) ,((دستان))و...

 1367

 برگذازي سه شب کنسرت براي بزرگداشت حافظ در تالار رودکي( وحدت).انتشار نوار ((دستان)).

 1368

اجراي ((ماهور)) و ((ابو عطا)) در کنسرت هاي بهاره در اروپا با پيرنياکان, جمشيد عندليبي, و اعيان. اجراي ((نوا)) و ((افشاري)) در کنسرت هاي پاييزه اروپا به همراهي مشکاتيان و گروه عارف و دو شب کنسرت در اسفند ماه به دعوت شهردار بارسلون در اين شهر به همکاري ني حسين عمومي , تار طلايي و تنبک شميراني.

1369

سفر به تاجيکستان به دعوت خصوصي وزير فرهنگ و هنر تاجيکستان پرده برداري از پيکره ي باربد و دو شب کنسرت در کاخ باربد به همراه کمانچه ي محمود تبريزي زاده , سه تار رضا قاسمي , و تنبک مجيد خلج. کنسرتهايي در امريکا به همراهي پيرنياکان عندليبي و اعيان. اجراي مو سيقي ((سرو چمان)) , (( پيام نسيم)) , و ((دل مجنون)) ( هر سه در امريکا). کنسرت شجريان براي زلزله زدگان رودبار در لس انجلس. سخنراني در پنج دانشگاه معتبر امريکا براي دانشجويان و محققين.

1370

برگذاري پنج شب کنسرت در پارک ارم و هشت شب کنسرتهاي افتخاري براي مردم جنوب شهر تهراندر فرهنگسراي بهمن ( کشتارگاه سابق تهران) در اسفند ماه.برگذاري کنسرت شکوهمندي به مدت پنج شب در محوطه ي چهل ستون اصفهان.کنسرتهاي اروپا با جهاندار و گروه اوا . جدايي از همسر اول خانم فرخنده گل افشان. اجراي موسيقي ((دل شدگان)) و ((اسمان عشق)). انتشار نوارهاي موسيقي ((سرو چمان)) , ((پيام نسيم)),(( دل مجنون)) و (( خلوت گزيده)).

1371

ازدواج با همسر دوم خانم کتايون خوانساري. کنسرتهاي مرحله ي دوم در امريکا با داريوش پير نياکان ,جمشيد عندليبي و همايون شجريان ( اگوست تا نوامبر) .برنامه اي با هابيل علي اف و همايون شجريان در سالن تالار رودکي(وحدت) ,تهران. اجراي موسيقي ((يادايام)) . انتشار نوارهاي ((دل شدگان )) و ((اسمان عشق)).

1372

انتشار گزارشي همراه با گفتگويي با شجريان تحت عنوان (( محمد رضا شجريان استاد اواز ايران کجاست؟)) در نشريه ي نويد فضيلت,شماره ي 16 ,سال 2, مهر ماه ,تهران. اجراي(( سه گاه )) و (( راست پنجگاه)) در کنسرتهاي اروپايي به همراهي محمد رضا لطفي و مجيد خلج در تابستان.

1373

اجرا برنامه ي ((قاصدک)) در کنسرتهاي دور اروپا با پرويز مشکاتيان و همايون شجريان.

1374

کنسرتهاي اصفهان,شيراز,ساري, کرمان, و سنندج با گروه اوا.برگذاري کنسرتي در اروپا با محمد رضا لطفي در ابات ماه.اجراي موسيقي ((چشمه ي نوش)) در ( فرانسه).انتشار نوارهاي موسيقي ((همايون مثنوي)) ,(( گنبد مينا )),(( جان عشاق)), چشمه ي نوش))و (( ياد ايام)). اجراي موسيقي ((در خيال)).

1375

درگذشت پدر در 18 اذر ماه در سن 85 سالگي.اجراي موسيقي ((رسواي دل)) در دبي.انتشار موسيقي(( در خيال)) . انتشار نوار موسيقي ((ساز قصه گو)) ( اواز سه گاه در انتشار مجدد, البوم پيغام اهل راز).

1376

تولد پسر دوم رايان (از ازدواج دوم) در ونکوور کانادا.اجراي برنامه هاي((سه گاه)) و ((ماهور)) در کنسرتهاي دور اروپا با همکاري داريوش طلايي, سعيد فرجپوري و اهمايون شجريان در پاييز. اجراي موسيقي(( شب ,سکوت , کوير)) .اجرا و انتشار موسيقي ((معماي هستي)) در کلن, المان. اجرا و انتشار موسيقي ((شب وصل)). انتشار نوار موسيقي ((رسواي دل)). انتشار نوار موسيقي ابوعطا((عشق داند)).

1377

اجراي کنسزتهاي تهران,اصفهان, و دور اروپا با گروه اوا. برگذاري کنسرت درامريکا در شهريور ماه.اجراي (( ارام جان )) .انتشار نوار ((پيام نسيم). انتشار نوار موسيقي ((شب ,سکوت, کويز)). انتشار نوار موسيقي((چهره به چهره)).انتشار نوار موسيقي((راست پنجگاه)).

1378

اجراي ((ماهور)) و((افشاري)) در پنج کنسرت به نفع دانش اموزان در شهر هشتگرد.بريافت جايزه ي پيکاسو ئ ديپلم افتخار يونسکو تز دبير کل يونسکو ((اقاي مايور)) در پاريس, شهريور ماه. انتشار نوار ((ارام جان)) . اجراي ((اهنگ وفا)) .انتشار نوار ((تلاوت قران)) (1) و (2).

1379

انتشار کتاب((راز مانا)) ( زندگي,ديدگاه و اثار استاد اواز ايران, محمد رضا شجريان)کار محمد جواد غلامرضا کاشي ,محسن گودرزي, و علي اصغر رمضانپور, نشر کتاب فردا, چاپ اول تهران.اجراي برنامه ي ((نوا ))و ((داد و بيداد)) (زمستان) در کنسرتهاي دور اروپا و امريکا و کانادا به همراهي حسين عليزاده,کيهان کلهر و همايون شجريان. عمل جراحي کليه و دهانه هاي معده در واشنگتن در 20 اسفند ماه.

1380

عمل جراحي براي چسبندگي روده در تهران در ابان ماه.

1381

اجراي برنامه ي (( راست پنجگاه ))و(( مرکب خواني)) در کنسرتهاي دور اروپا و کانادا با حضور حسين عليزاده, کيهان کلهر و همايون شجريان. انتشار نشريه ي (( دفتر هنر )) شماره ي 15, ويژه ي محمد رضا شجريان ,در اسفند ماه ,در کاليفرنيا.

 

برگرفته از سايت دل آواز

 

 



پیچک